Tanzim (تنظيم) sıraya koymak, düzene sokmak, tertip etmek ve yerli yerine yerleştirmek demektir.
Tanzim, kâinattaki unsurların sadece bir araya gelmesi değil, her birinin bir ölçü ve dengeyle (hikmetle) en faydalı olacak şekilde yerleştirilmesidir.
Bir binayı inşa etmek “halk” (yaratma) ise, o binanın içindeki odaları kullanış amacına göre düzenlemek, eşyaları milimetrik olarak yerleştirmek Tanzim’dir.
Tanzim Üzerinden İspat-ı Vücud (Allah’ın Varlığı)
Tanzim, doğası gereği bir Ölçü, Mizan ve İlim gerektirir. Maddenin kendi başına “en faydalı pozisyonu” seçme kabiliyeti yoktur.
Eğer bir yerde “düzen” varsa, orada mutlaka bir “düzenleyici” (Nezzam) vardır. Karışık harfler kendi kendine bir kitap oluşturamaz; eğer harfler dizilip bir mana ifade ediyorsa, o harfleri dizen bir yazar vardır.
İnsan vücudundaki organların yerleşimi tam bir tanzim mucizesidir. Gözlerin en tepede (gözcü gibi), dişlerin sertlik sırasına göre, midenin besine en yakın yerde tanzim edilmesi tesadüf olamaz. Şuursuz atomlar “Ben şurada durursam görmeye yardım ederim” diyemez.
“Zerrelerin kör kuvveti ve sebeplerin sağır tesadüfü, bir kütüphane dolusu ilmi tek bir hücrenin çekirdeğine sığdıran o milimetrik ‘tanzim’i kuramaz; öyleyse, en küçük bir atomun yörüngesinden en büyük galaksinin nizamına kadar her şeyi bir tek merkezden idare eden ve her bir sanatıyla Kendi varlığını güneş gibi ispat eden bir Müdebbir-i Hakîm‘in vücudu, kâinatın varlığından daha zahirdir.”
Tanzim Üzerinden Vahdet (Allah’ın Birliği)
Vahdet (Birlik), kâinatın tek bir merkezden, tek bir planla yönetildiğini ispat eder. Tanzimdeki “Küli Uyum”, parçalanamaz bir birliği ilan eder.
Eğer tanzim ediciler (düzenleyiciler) birden fazla olsaydı, nizam bozulurdu. Birinin “Hücreyi şöyle dizelim” dediği yerde diğeri “Hayır, böyle olsun” deseydi kaos çıkardı.
Bir çiçeğin tanzimi (renkleri, kokusu, nektarı), o bölgedeki arının ağız yapısı ve sindirim sistemiyle tam bir uyum (tanzim) içindedir. Arı ile çiçek arasındaki bu “karşılıklı tanzim”, her ikisini de aynı elin yarattığını ispat eder.
Dünyanın bir ucundaki atomun diziliş kuralı ile diğer ucundaki atomun kuralı aynıdır. Bütün kâinat aynı “tanzim kanunlarına” (fizik, kimya, biyoloji yasaları) tabidir. Bu tek tip tanzim, kâinatın tek bir Nezzam’ın mülkü olduğunu gösterir.
“Kaosun ve tesadüfün olduğu yerde ‘tanzim’ olmaz. Tanzimin olduğu yerde ise ‘şuursuz madde’ fail olamaz. Öyleyse; her şeyi yerli yerine koyan, her azayı en faydalı yere yerleştiren ve bütün kâinatı bir saat gibi ayarlı tutan; ancak sonsuz ilim ve hikmet sahibi olan bir Vâhid-i Ehad’dir (Bir ve Tek olandır).” bunun gibi vücubu vücuda dair bir cümle kur
Misaller:
1- Hücrenin İç Düzeni:
Bir hücrenin içinde; çekirdek, mitokondri, ribozom, endoplazmik retikulum gibi organeller vardır. Her biri tam yerinde durur. Çekirdek yönetir, mitokondri enerji üretir, ribozom protein yapar. Bu tanzimdir. Hücrenin içindeki bu kusursuz yerleşim, tesadüfün ve kör kuvvetin o kapıdan içeri giremeyeceğini ispat eden birer tevhid mührüdür.
Hücre içindeki organeller rastgele bir torbanın içine atılmış gibi durmazlar.
Protein sentezleyen ribozomlar, bu proteini taşıyacak olan endoplazmik retikulumun üzerinde veya hemen yanında tanzim edilmiştir. Enerji santrali olan mitokondri, enerjinin en çok lazım olduğu bölgelere yakın yerleştirilmiştir.
Bu stratejik yerleşim, “En az enerjiyle en yüksek verimi alacak şekilde dizilmeyi” gerektirir ki bu da sonsuz bir ilim ve tanzimi gösterir.,
“Şuursuz bir atomun, bir fabrikanın çarkları gibi en faydalı mevkide durup vazife görmesi; o atomu oraya yerleştiren ve bütün kâinatın nizamını o atomun küçük omuzlarına yükleyen bir Nezzam’ın varlığını, kendi varlığından daha açık bir surette ilan eder.”
Hücredeki bu tanzim kanunu güneş sistemindeki tanzim kanunuyla aynıdır. Küçük bir hücreyi kim böyle bir nizamla tanzim etmişse, devasa gök cisimlerini de aynı nizamla tanzim eden O’dur. Çünkü imza aynıdır, mühür birdir.
2. Güneş Sistemi:
Gezegenler, belirli yörüngelerde, belirli hızlarda, belirli uzaklıklarda döner. Kimisi büyük, kimisi küçük; kimisi hızlı, kimisi yavaş. Ama hiçbiri birbirine çarpmaz, yörüngeden çıkmaz. Bu tanzimdir.
Güneş sistemi, Tanzim hakikatinin makro alemdeki en muazzam ve haşmetli gösterisidir. Trilyonlarca ton ağırlığındaki devasa kütlelerin, boşlukta birer tüy gibi nazikçe ve birbirine çarpmadan süzülmesi; tesadüfün ve kör kuvvetin bu kapıdan içeri girmesinin imkansız olduğunu ispat eder.
Gezegenlerin güneşe uzaklıkları ve yörünge hızları arasında matematiksel bir denge vardır.
Dünya, hayata izin verecek o “hassas aralıkta” (Goldilocks bölgesi) tanzim edilmiştir. Jüpiter, devasa kütlesiyle bir “elektrik süpürgesi” gibi meteorları kendine çekecek şekilde dış yörüngede tanzim edilmiştir.
Bu stratejik yerleşim, her bir gezegenin diğerinin ihtiyacına ve güvenliğine göre konumlandırıldığını, yani sistemin tek bir planla kurulduğunu ispat eder.
Her gezegenin kütlesine göre çekim gücü ve hızı öyle bir tanzim edilmiştir ki, ne güneşe yapışırlar ne de uzayın karanlığına fırlayıp giderler. Şuursuz kaya ve gaz yığınları, “Ben şu hızla döneyim de denge bozulmasın” diyemezler. Öyleyse, her birinin dizginini elinde tutan bir Sultân-ı Zülcelâl vardır.
3. Vücuttaki Organların Düzeni:
Vücutta kalp, akciğer, karaciğer, böbrek… Her biri farklı iş yapar ama birbirlerinin işini engellemez, aksine birbirlerine yardım eder. Mide sindirir, bağırsak emer, karaciğer depolar, böbrek süzer. Bu tanzimdir.
Organların bu fonksiyonel yerleşimi ve yardımlaşması, tesadüfün ve kör kuvvetin bu kapıdan içeri girmesinin imkânsız olduğunu ispat eden birer tevhid mührüdür.
Böbrek kanı süzerken, karaciğer zehirleri temizlerken, kalp sadece pompalarken; hepsi tek bir amaca, “Hayatın devamına” hizmet eder. Birinin durması, hepsinin durması demektir.
Birbirini tanımayan, akılsız ve şuursuz organların bu kadar harika bir uyumla çalışması; onların kendi başına yapabileceği bir iş değildir. Bu, hepsini tanıyan, ihtiyacını bilen ve tek bir merkezden idare eden bir Zât’ın tasarrufudur.
“Şuursuz et parçalarının, bir sarayın çarkları gibi en faydalı mevkide durup birbirine yardım etmesi; o organları oraya yerleştiren ve bütün kâinatın nizamını o organların küçük omuzlarına yükleyen bir Nezzamı’ın varlığını, kendi varlığından daha açık bir surette ilan eder.”
4- Yüzdeki Organların Stratejik Yerleşimi
Yüzümüzdeki her bir parça, vazifesine en uygun “karakol” noktasına yerleştirilmiştir.
Gözler, en geniş açıyı görecek şekilde en üstte; burun, ağza giren lokmanın bozuk olup olmadığını anlamak için tam ağzın üstünde; kulaklar ise sesi her yönden toplamak için yanlarda tanzim edilmiştir.
Eğer tanzim olmasaydı, burun ayak tabanında, gözler ise ensede olabilirdi. Bu “en faydalı yer” seçimi, sonsuz bir hikmeti ilan eder.
5- Eklemlerdeki “Menteşe” ve “Ray”
Vücudumuzdaki kemiklerin birleşme noktaları, hareket tipine göre farklı tanzim edilmiştir.
Diz kapağı sadece tek yöne açılan bir “kapı menteşesi” gibi tanzim edilmişken; omuz eklemi her yöne dönebilen bir “küre” şeklinde tanzim edilmiştir.
Yürümek için menteşe, uzanmak için küre lazımdır. Kemik uçlarını ihtiyaca göre şekillendiren, hareketin fiziğini bilen bir Nezzam‘dır.
6- Dişlerin Dizilimi
Ağzımızdaki dişler, bir mutfak robotunun bıçakları gibi görevlerine göre tanzim edilmiştir.
En öndekiler kesmek için keskin ve ince; yanlardakiler koparmak için sivri; arkadakiler ise öğütmek için geniş ve yassı tanzim edilmiştir.
Lokmanın ağza girdiği andaki serüvenini (kesme-koparma-öğütme) bilen bir İrade, dişleri bu sıraya göre dizmiştir.
7- Kar Tanesindeki Kristal Tanzimi
Milyarlarca kar tanesi yeryüzüne iner ama hiçbirinin deseni diğerine benzemez. Su molekülleri donarken rastgele bir buz kütlesine dönüşmezler. Hepsi altıgen bir temel üzerine, muazzam bir geometrik tanzimle dizilirler.
Gökyüzü laboratuvarında, her bir kar tanesine ayrı bir sanat işlemek ve bunu milyarlarca kez hatasız tekrarlamak; her bir su zerrine hükmeden bir Münazzım‘ı ilan eder.
8- Kuş Kanatlarındaki Aerodinamik Tanzim
Bir kuşun kanat tüyleri rastgele bir araya gelmiş tüyler yığını değildir.
Her bir tüyün üzerinde “mikro çengeller” (barbül) vardır. Bu çengeller birbirine kenetlenerek kanadı hava geçirmeyen, dayanıklı ve esnek bir yelken haline getirir.
Havayı, uçma fiziğini ve yerçekimini bilen bir Nezzam, o tüyleri o mikroskobik çengellerle birbirine kenetlemiştir. Kuş, aerodinamik bilmeden bu tanzimi kendi yapamaz.
9- Arı Kovanındaki Geometrik Tanzim
Arıların peteklerini “altıgen” yapması, tanzim hakikatinin matematiksel bir mühürdür. Altıgen, en az balmumuyla en fazla balı depolayan ve boşluk bırakmayan tek geometrik şekildir.
Şuursuz bir böceğin geometri profesörü gibi en verimli şekli seçip binlerce peteği milimetrik bir hatasızlıkla yan yana dizmesi (tanzim etmesi), ona bu ilhamı veren bir Zât’ı ilan eder.