İ’lem eyyühe’l-aziz! Allah’a tevekkül edene Allah kâfidir.
Allah, kâmil-i mutlak olduğundan lizatihî mahbubdur.📌Detaylı izah için
Allah mûcid, vâcibü’l-vücud olduğundan kurbiyetinde vücud nurları, bu’diyetinde adem zulmetleri vardır.📌Detaylı izah için
Allah melce ve mencedir. Kâinattan küsmüş, dünya ziynetinden iğrenmiş, vücudundan bıkmış ruhlara melce ve mence odur.📌Detaylı izah için
Allah bâkidir, âlemin bekası ancak onun bekasıyladır.📌Detaylı izah için
Allah mâliktir, sendeki mülkünü senin için saklamak üzere alıyor.📌Detaylı izah için
Allah ganiyy-i muğnîdir, her şeyin anahtarı ondadır. Bir insan Allah’a hâlis bir abd olursa Allah’ın mülkü olan kâinat, onun mülkü gibi olur.📌Detaylı izah için
İ’lem eyyühe’l-aziz! Allah’a tevekkül edene Allah kâfidir.
Peki gerçekten kâfi midir? Dilimiz, “Evet, Allah bana yeter.” diyor. Fakat bazen hâlimiz bunu yalanlıyor. Dilimiz Allah’a güvendiğimizi söylüyor; kalbimiz sebeplere yapışıyor. Dilimiz, “Allah kâfidir.” diyor; hâlimiz, “Şu olmazsa ben biterim, bu kişi olmazsa ben mahvolurum, bu kapı kapanırsa her şey biter.” diyor.
Demek ki mesele sadece “Allah bana yeter.” demek değil; bunu kalbe indirmek.
Allah Kuluna Kâfi Değil midir?
اَلَيْسَ اللّٰهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ
“Allah kuluna kâfi değil midir?”
Zümer, 39/36
Bu ayet insana âdeta doğrudan soruyor: Allah sana yetmiyor mu?
- Seni yoktan yaratan O.
- Seni anne rahminde büyüten O.
- Rızkını gönderen O.
- Kalbini çalıştıran O.
- Nefesini veren O.
- Bugüne kadar seni taşıyan O.
Peki yarına gelince niçin O’na güvenmiyorsun?
İman Tevhidi İster
Üstad Hazretleri çok mühim bir silsile kuruyor: “İman tevhidi, tevhid teslimi, teslim tevekkülü, tevekkül saadet-i dareyni iktiza eder.”
İman ediyorsan tevhid edeceksin. Yani neticelerin hakiki sahibinin Allah olduğunu bileceksin.
Tevhid varsa teslim gelecek. Teslim varsa tevekkül gelecek. Tevekkül varsa insan hem dünyada hem ahirette huzur bulacak. Çünkü tevekkül, insanın omzundaki neticeleri taşıma yükünü alır.
Gemi Misali
Bir gemi düşünün. Denizdesiniz. Fırtına çıkmış. Dalgalar kabarmış.
Sen gemidesin ama dümeni eline almaya çalışıyorsun. Kaptan var fakat sen ona güvenmiyorsun. Sürekli, “Şimdi ne olacak? Şimdi nereye çarpacağız?” diye telaş ediyorsun.
Tevekkül şudur: Sen gemideki vazifeni yaparsın ama kaptanlığa kalkışmazsın.
Kulun vazifesi tedbirdir. Neticeyi yaratmak Allah’ın işidir. Biz bazen tedbiri bırakıp tevekkül zannediyoruz. Bu yanlış. Bazen de tedbiri alıp neticeyi kendimizden biliyoruz. Bu da yanlış.
Doğrusu şudur: Tedbir senden, takdir Allah’tan.
İbrahim Aleyhisselâm’ın “Hasbünallah”ı
Rivayetlerde, Hz. İbrahim aleyhisselâm ateşe atılırken söylediği sözlerden biri olarak şu ifade nakledilir:
حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ
“Allah bize yeter. O ne güzel vekildir.”
Ateş var. Sebepler açısından kurtuluş görünmüyor. İnsanlar düşman. İmkân yok. Ama İbrahim aleyhisselâmın nazarı ateşte değil; ateşe hükmeden Zât’ta.
İşte tevekkül budur. Ateşi inkâr etmek değil. Tehlikeyi görmezden gelmek değil. Ama ateşin de Allah’ın emrinde olduğunu bilmek.
Müminler Böyle Dediler
اَلَّذ۪ينَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ اِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ ا۪يمَانًا وَقَالُوا حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَك۪يلُ
“Onlara insanlar, ‘İnsanlar size karşı toplandılar, onlardan korkun!’ dediklerinde bu onların imanını artırdı ve ‘Allah bize yeter, O ne güzel vekildir.’ dediler.”
Âl-i İmrân, 3/173
Bakın, tehdit onları Allah’tan koparmıyor. Tam tersine imanlarını artırıyor. Çünkü mümin, sebepler büyüdükçe Allah’ın kudretini daha fazla hatırlar.
Allah’a Dayan ve O’nu Vekil Bil
وَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِۜ وَكَفٰى بِاللّٰهِ وَك۪يلًا
“Allah’a tevekkül et. Vekil olarak Allah yeter.”
Ahzâb, 33/3
Vekil ne demek? İşini kendisine teslim ettiğin, kendisine güvendiğin, neticeyi ona bıraktığın zat demek. Allah’ın vekilliği ise insanların vekilliğine benzemez.
İnsan unutabilir. Aciz kalabilir. Gücü yetmeyebilir. Ama Allah’ın ilmi sonsuz, kudreti sonsuz, rahmeti sonsuzdur.
Başımıza Ancak Yazılan Gelir
قُلْ لَنْ يُص۪يبَنَٓا اِلَّا مَا كَتَبَ اللّٰهُ لَنَاۚ هُوَ مَوْلٰينَاۚ وَعَلَى اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ
“De ki: Allah’ın bizim için yazdığından başkası bize asla erişmez. O bizim Mevlâmızdır. Müminler yalnız Allah’a tevekkül etsinler.”
Tevbe, 9/51
Bu ayet tevekkülün kalbini verir: Başıma gelen, Allah’ın ilmi ve izni dışında değildir. Bu düşünce insanı atalete değil, sükûnete götürür. Çünkü kul bilir ki kendisi sahipsiz değildir.
Kuşlar Gibi Tevekkül
Resûlullah ﷺ buyuruyor: “Eğer siz Allah’a hakkıyla tevekkül etseydiniz, kuşları rızıklandırdığı gibi sizi de rızıklandırırdı. Onlar sabah aç çıkar, akşam tok dönerler.”
Tirmizî, Zühd, 33; İbn Mâce, Zühd, 14
Dikkat edin: Kuş yuvasında oturmuyor. Sabah çıkıyor. Arıyor. Uçuyor. Çabalıyor. Ama rızkı kanadından bilmiyor.
İşte tevekkül tam budur: Çalış ama çalışmana tapma. Sebebe sarıl ama sebebi ilahlaştırma. Kapıyı çal ama kapıyı açanı Allah bil.
Tevekkül, Sebepleri Terk Etmek Değildir
Tevekkül; tarlayı ekmeden mahsul beklemek değildir. Hasta olup doktora gitmemek değildir. Çalışmadan başarı beklemek değildir.
Tevekkül şudur: Tarlayı ekersin, mahsulü Allah’tan bilirsin. Doktora gidersin, şifayı Allah’tan bilirsin. Çalışırsın, başarıyı Allah’tan bilirsin. Çünkü sebep vazifedir, netice ihsandır.
Dilimiz “Allah Yeter” Diyor, Kalbimiz Ne Diyor?
Asıl imtihan burada. “Allah bana yeter.” diyoruz ama maaş azalınca dağılıyoruz.
“Allah kâfidir.” diyoruz ama bir insan bizi terk edince her şey bitti zannediyoruz.
“Allah vekilimdir.” diyoruz ama bir kapı kapanınca sanki bütün kapılar kapanmış gibi davranıyoruz.
Demek ki tevekkül, dilde değil kalpte belli oluyor. İnsan sebepler kesilince Allah’a olan güvenini kaybediyorsa, aslında güveni Allah’a değil sebeplereymiş.
Allah’a tevekkül eden insan şunu bilir: Ben vazifemi yaparım. Tedbirimi alırım.
Sebebe sarılırım. Dua ederim.
Ama neticeyi kendime yüklemem. Çünkü netice benim vazifem değil. Ben kulum. O Rabbimdir.
Ve kalbim sonunda şu söze dayanır: حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ Allah bize yeter. O ne güzel vekildir.