Şefaatin hikmeti nedir? Allah şefaate muhtaç olduğu için şefaat yoktur; kullar rahmete muhtaç olduğu için şefaat vardır. Yani şefaat, Allah’ın affetmek için ihtiyaç duyduğu bir aracı değildir. Bilakis Allah’ın, rahmetini bazı sevgili kullarının eliyle göstermesidir.
Şefaat Allah’a Rağmen Değildir
Şefaat, hâşâ Allah’ın affetmek istemediği bir kulunu birinin zorla affettirmesi değildir. Kur’ân bunu çok net kapatır: “O’nun izni olmadan katında kim şefaat edebilir?” buyurulur. Yani şefaat eden de Allah’ın izniyle konuşur, hakkında şefaat edilen de Allah’ın razı olduğu sınırda şefaate mazhar olur. Demek ki şefaatin sahibi de Allah’tır, izni veren de Allah’tır, neticeyi yaratan da Allah’tır.
“Direkt Affederdi” Meselesi
Evet, Allah dileseydi hiçbir vesile olmadan da affederdi. Zaten affeder de. Fakat Allah dünyada da ahirette de birçok şeyi vesilelerle yaratır. Rızkı doğrudan verebilirdi; ama anne-babayı, toprağı, ağacı, güneşi, yağmuru vesile yaptı. Şifayı doğrudan verebilirdi; ama ilacı, doktoru, duayı vesile yaptı. Aynı şekilde ahirette de mağfiretini doğrudan verebildiği gibi, şefaati de rahmetine bir vesile kılmıştır.
Şefaatin Hikmeti
Şefaatin büyük hikmetlerinden biri, Allah’ın sevdiği kullarına ikram etmesidir. Peygamberler, salihler, şehidler ve Allah katında makbul kullar, dünyada Allah için yaşamışlardır. Ahirette Allah onları mahcup etmez; onlara bir izzet, bir makam, bir ikram verir. Özellikle Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellemin ümmeti için şefaat etmesi, onun Allah katındaki değerini ve ümmetine olan rahmetini gösterir.
Rahmetin Daha Görünür Olması
Allah doğrudan affetseydi yine rahmet olurdu. Fakat şefaatle affettiğinde rahmet daha geniş bir manzara içinde görünür. Mahşerde kul aczini görür, günahının ağırlığını hisseder, Allah’ın izniyle Peygamberinin şefaatine mazhar olur ve anlar ki: “Ben kendi amelimle kurtulmadım; Rabbimin rahmetiyle kurtuldum.” Bu, kuldaki kibri kırar, minneti artırır, Allah’a muhabbeti derinleştirir.
Peygamberle Bağın Ahirette de Sürmesi
Şefaatin bir hikmeti de şudur: Mümin dünyada Peygamberine iman eder, ona salavat getirir, sünnetine uymaya çalışır, onu sever. Allah Teâlâ ahirette bu bağı boşa çıkarmaz. Dünyada ümmet olan, ahirette de o rahmet peygamberinin şefaat kapısına yönelir. Böylece Peygamber sevgisi sadece dünyada kalan bir duygu olmaz; mahşerde netice veren bir bağlılık olur.
Şefaat Günaha Cesaret Değil
Şefaat, “Nasıl olsa şefaat var” diyerek günaha cesaret vermek için değildir. Tam tersine, insanı Peygamberine daha çok bağlamak, Allah’ın rahmetinden ümit kestirmemek, ama aynı zamanda Allah’ın izni olmadan kimsenin kimseye fayda veremeyeceğini öğretmek içindir. Şefaat ümidi vardır; fakat garanti belgesi değildir. Mümin hem korku hem ümit arasında yaşar.
Şefaatin sebeb-i hikmeti şudur: Allah affetmeye muhtaç olduğu için değil, rahmetini izzetli vesilelerle göstermek; sevdiği kullarını şereflendirmek; günahkâr kullarına ümit kapısı açmak; Peygamberinin ümmeti üzerindeki rahmetini ahirette de göstermek için şefaate izin vermiştir. Yani şefaat, Allah’ın yetkisinden bir eksilme değil; Allah’ın rahmetinin başka bir tecellisidir.
Allah doğrudan da affeder; şefaatle de affeder. Doğrudan affettiğinde rahmeti görünür; şefaatle affettiğinde hem rahmeti görünür, hem sevdiği kullarının Allah katındaki değeri görünür. Asıl affeden yine Allah’tır. Şefaat eden ise sadece Allah’ın izin verdiği rahmet kapısında bir vesiledir.